Đọc giấy kiểm định đá cho tỳ hưu: từng dòng trên giấy nói gì và cần lưu ý điều gì
Câu trả lời ngắn: trên giấy kiểm định, hãy đọc kỹ ba chỗ: kết luận tên đá (khoáng vật gì), tình trạng tự nhiên hay nhân tạo, và ghi chú xử lý (nhuộm, tẩm, nung, ép). Sau đó đối chiếu ảnh, kích thước, trọng lượng trên giấy với món bạn cầm trên tay, và tra mã trên hệ thống của đơn vị cấp nếu có.
Giấy kiểm định là bằng chứng quan trọng khi mua tỳ hưu đá giá trị. Nhưng giấy chỉ có ý nghĩa khi bạn đọc hiểu và đối chiếu được với món hàng. Bài này giải thích từng mục thường gặp.
Giấy kiểm định là gì
Đây là văn bản do một phòng thí nghiệm hoặc trung tâm kiểm định đá quý cấp, ghi kết quả phân tích mẫu bằng thiết bị chuyên môn. Giấy xác nhận vật liệu là gì, không xác nhận giá trị phong thuỷ hay giá bán.
Giấy thường có tên đơn vị cấp, số giấy, ngày cấp, ảnh mẫu và các thông số. Một số đơn vị có mã QR hoặc mã tra cứu trực tuyến để kiểm tra giấy thật.
Giấy kiểm định khác với giấy bảo hành hoặc phiếu cam kết của cửa hàng. Phiếu cam kết là lời của người bán; giấy kiểm định là kết quả của bên thứ ba.
Thông tin mẫu
Gồm mô tả hình dạng như tượng tỳ hưu, mặt dây, hạt vòng; màu sắc; kích thước dài rộng cao; trọng lượng tính bằng gam hoặc carat.
Với vòng hạt, giấy có thể kiểm một hạt đại diện hoặc cả vòng. Đọc kỹ để biết giấy áp dụng cho phần nào, vì một vòng có thể trộn hạt khác loại.
Đối chiếu ngay kích thước và trọng lượng với món hàng bằng thước và cân tiểu ly. Chênh lệch lớn là dấu hiệu giấy không thuộc về món này.
Kết luận tên đá
Dòng kết luận ghi tên khoáng vật hoặc nhóm đá, ví dụ thạch anh, jadeite, nephrite, obsidian. Đây là dòng trả lời câu hỏi đá này là đá gì.
Lưu ý tên thương mại có thể khác tên khoa học. Ví dụ ngọc phỉ thuý trong giao dịch thường là jadeite; ngọc bích có thể là nephrite. Hỏi người bán nếu tên trên giấy khác tên họ giới thiệu.
Nếu giấy ghi một tên khác hẳn với lời giới thiệu khi bán, đó là điểm cần làm rõ trước khi trả tiền.
Tự nhiên hay nhân tạo
Giấy sẽ ghi đá tự nhiên, đá tổng hợp (cùng thành phần nhưng tạo trong phòng thí nghiệm), hay vật liệu mô phỏng (thuỷ tinh, nhựa, gốm giả đá).
Đá tổng hợp không phải là đá giả theo nghĩa xấu; nó có thành phần hoá học như đá tự nhiên nhưng giá thấp hơn nhiều. Điều cần là giá bán tương xứng với bản chất.
Vật liệu mô phỏng là thứ chỉ trông giống đá. Nếu giấy ghi thuỷ tinh hay nhựa mà bạn được bán như đá tự nhiên, bạn có quyền yêu cầu xử lý theo thoả thuận.
Ghi chú xử lý
Đây là phần dễ bị bỏ qua mà quan trọng nhất về giá trị. Đá có thể bị nhuộm màu, tẩm nhựa lấp vết nứt, nung để đổi màu, chiếu xạ, hoặc ép từ bột đá.
Với ngọc jadeite, giới mua bán hay dùng cách gọi loại A (tự nhiên chỉ đánh bóng sáp), loại B (tẩy và tẩm nhựa), loại C (nhuộm màu), loại B+C (vừa tẩm vừa nhuộm). Giấy có thể ghi theo cách này hoặc mô tả bằng lời.
Một số xử lý được thị trường chấp nhận rộng rãi, ví dụ nung một số loại đá. Điều quan trọng là người bán khai đúng và giá phản ánh đúng.
Các thông số đo
Chiết suất (RI) đo mức ánh sáng bị bẻ cong khi đi qua đá; tỷ trọng (SG) so khối lượng đá với nước cùng thể tích. Mỗi loại đá có khoảng giá trị đặc trưng.
Người mua không cần thuộc các con số, nhưng nên biết chúng tồn tại để hiểu giấy được làm bằng đo đạc thật, không phải nhìn bằng mắt rồi ghi.
Một số giấy có thêm kết quả phổ hồng ngoại, phát quang dưới tia cực tím, quan sát bao thể dưới kính hiển vi. Đây là bằng chứng cho phần kết luận xử lý.
Ảnh mẫu và đối chiếu
Ảnh trên giấy là công cụ đối chiếu quan trọng nhất. So từng chi tiết: dáng tỳ hưu, vân đá, vết đặc trưng, màu sắc.
Ảnh chụp dưới đèn phòng thí nghiệm có thể hơi khác màu so với ánh sáng thường. Hãy tập trung vào hình dáng và vân đá, những thứ không đổi.
Nếu ảnh mờ, nhỏ, không nhận ra món hàng, hãy hỏi người bán có ảnh rõ hơn hoặc có thể kiểm lại không.
Tra cứu giấy thật
Nhiều đơn vị kiểm định có mã tra cứu trực tuyến. Nhập số giấy hoặc quét mã QR để xem bản lưu của đơn vị, so với giấy trên tay.
Giấy kiểm định cũng có thể bị làm giả. Tra cứu từ trang chính thức của đơn vị, không từ đường link do người bán gửi.
Nếu đơn vị không có tra cứu, bạn có thể gọi điện hỏi trực tiếp với số giấy.
Khi nào nên tự mang đi kiểm định
Món giá trị cao mà người bán không có giấy, hoặc giấy từ đơn vị bạn không biết. Thoả thuận trước với người bán: nếu kiểm định ra khác lời cam kết thì xử lý thế nào.
Nhiều người mua thoả thuận cùng người bán mang đến một đơn vị kiểm định độc lập do người mua chọn, chi phí do bên nào chịu tuỳ kết quả.
Với món giá trị thấp, chi phí kiểm định có thể vượt giá món hàng; khi đó sự minh bạch và uy tín người bán là điều nên dựa vào.
Giấy kiểm định không nói gì
Giấy không xác nhận tác dụng phong thuỷ, không xác nhận đã khai quang, không định giá trừ khi đó là giấy định giá riêng.
Giấy cũng không xác nhận tay nghề chạm khắc hay giá trị nghệ thuật. Hai con tỳ hưu cùng loại đá có thể khác xa nhau về giá vì nghề tạc.
Hiểu giới hạn này giúp bạn không bị thuyết phục quá mức bởi một tờ giấy, và đánh giá món hàng toàn diện hơn.
Lưu giữ giấy kiểm định
Giấy kiểm định nên được cất cùng hoá đơn mua hàng, trong túi nhựa chống ẩm, tránh gấp đôi làm rách ảnh mẫu. Chụp ảnh hoặc quét bản số lưu trên điện thoại và hộp thư riêng để không mất khi thất lạc bản giấy.
Khi tặng tỳ hưu cho người thân, hãy trao kèm giấy kiểm định. Khi muốn bán lại hoặc đổi, người mua sau cũng sẽ hỏi giấy này đầu tiên.